Kort antwoord: bij een huis lever je papieren aan bij twee partijen. De geldverstrekker wil weten of je de lening kunt dragen en wat het huis waard is: je identiteitsbewijs, bewijs van inkomen, de getekende koopakte en een gevalideerd taxatierapport, en soms een bouwkundig rapport of de erfpachtvoorwaarden. De notaris doet een eigen onderzoek op grond van de witwaswet (Wwft): wie ben je, ben je een politiek prominent persoon, en waar komt je eigen geld vandaan? Begin direct na het tekenen van de koopakte, want je financieringsvoorbehoud loopt dan al.
Waarom twee keer dezelfde vragen?
De bank kijkt of je kunt betalen. De notaris kijkt of het geld legaal is. Dat zijn twee aparte wettelijke taken. De notaris heeft een eigen onderzoeksplicht naast die van de bank, ook als je geld gewoon van een Nederlandse bankrekening komt. Dat de bank je spaarrekening al heeft gezien, scheelt bij de notaris dus geen formulier.
Hieronder per moment wat je nodig hebt. Elke geldverstrekker heeft zijn eigen lijst; de eisen voor een hypotheek met NHG liggen vast in de Voorwaarden en normen 2026, en daar volgen de meeste banken ongeveer.
Vóór je biedt: wat je adviseur nodig heeft
Voor een eerste berekening van je leenruimte:
- een paspoort of identiteitskaart;
- bewijs van inkomen. In loondienst is dat een werkgeversverklaring op het NHG-model met een salarisstrook. Bij NHG mogen beide op de datum van het bindend aanbod hooguit 3 maanden oud zijn;
- ben je ondernemer en doe je dat al minstens 12 maanden, dan gebruikt een NHG-geldverstrekker een Inkomensverklaring Ondernemer om je inkomen te bepalen;
- ben je met pensioen, dan een pensioenopgave of een afschrift van mijnpensioenoverzicht.nl van hooguit 3 maanden oud;
- een overzicht van je lopende leningen. De geldverstrekker toetst bij het BKR of je kredieten hebt, en elke lening verlaagt je leenruimte.
Vraag de werkgeversverklaring pas aan als je weet wanneer het bindend aanbod komt, zodat hij dan niet te oud is.
Na het tekenen: papieren over het huis
Zodra de koopakte getekend is, gaat het om het huis zelf.
De getekende koopakte. Die stuurt je adviseur naar de geldverstrekker. De termijn voor je financieringsvoorbehoud staat erin; plan alles daarop terug.
Het taxatierapport. Voor NHG moet het rapport door een geaccepteerd validatie-instituut zijn gevalideerd, en mag het hooguit 6 maanden oud zijn, gerekend vanaf de waardepeildatum. De taxateur moet onafhankelijk zijn: hij mag niet betrokken zijn geweest bij de koop, de verkoop, de bemiddeling, de bouwkundige keuring of de financiering. Je eigen aankoopmakelaar kan het dus niet doen.
Een bouwkundig rapport, als de taxateur daar aanleiding toe geeft. Bij een huis speelt dit vaker dan bij een appartement, omdat jij verantwoordelijk bent voor dak, gevel en fundering. Bij NHG is een bouwkundig rapport verplicht als uit de taxatie blijkt dat er achterstallig onderhoud is dat snel hersteld moet worden en dat meer kost dan 10% van de marktwaarde, of als de taxateur meer onderzoek nodig vindt of de bouwkundige staat slecht noemt. Heb je zelf al een keuring laten doen voor je voorbehoud, houd het rapport dan bij de hand.
De erfpachtvoorwaarden, als het huis op erfpachtgrond staat. De canon is een vaste last en telt mee in je financieringslast. Wordt de canon binnen 12 maanden na het bindend aanbod herzien en wordt hij hoger, dan rekent een NHG-geldverstrekker met het nieuwe bedrag. Zie Erfpacht, erfdienstbaarheden en kettingbedingen.
Offertes, als je wilt verbouwen. Leen je geld voor aanpassingen aan het huis, dan zet de geldverstrekker dat bedrag in een bouwdepot. Betaal je een deel zelf, dan gaat je eigen geld eerst op, en daarna wordt uit het depot betaald. Voor energiebesparende voorzieningen mag je met NHG tot 106% van de marktwaarde lenen.
Een paar weken voor de overdracht: wat de notaris vraagt
De notaris stuurt je meestal deze stukken:
- Een vragenlijst met je personalia en burgerlijke staat. Ben je getrouwd of geregistreerd partner onder voorwaarden, stuur dan een kopie van de huwelijkse of partnerschapsvoorwaarden mee.
- Een kopie van je identiteitsbewijs. Het origineel neem je mee naar de ondertekening.
- Een PEP-verklaring. Een politiek prominent persoon is iemand die een prominente publieke functie heeft of heeft gehad. Ook familieleden en naaste zakenrelaties van zo iemand vallen eronder. Is het antwoord ja, dan moet de notaris extra maatregelen nemen. Voor bijna iedereen is het nee.
- Een verklaring herkomst eigen middelen. Per bron het bedrag dat je inbrengt, met bewijs.
Dat laatste formulier kost de meeste tijd. Wat de notaris per bron wil zien:
| Waar je geld vandaan komt | Welk bewijs |
|---|---|
| Spaargeld uit je salaris | bankafschriften en je aangifte inkomstenbelasting |
| De verkoop van je huidige huis | de afrekening van de notaris bij die verkoop |
| Je eigen bedrijf | jaarstukken, aangifte, bij een bv het besluit tot uitkering |
| Beleggingen of crypto | afschriften van broker of exchange, en de overboeking naar je eigen rekening |
| Een lening van familie | de leningsovereenkomst |
| Een schenking | de schenkingsovereenkomst en de aangifte schenkbelasting |
| Een erfenis | de verklaring van erfrecht of de afrekening van de nalatenschap |
Hoe diep de notaris graaft, hangt af van het risico. Geld uit het buitenland, uit crypto of een grote gift van iemand die geen familie is, levert meer vragen op. De plicht geldt ook voor geld dat je rechtstreeks aan de verkoper betaalt, buiten de notaris om. Kan de notaris zijn onderzoek niet afronden, dan moet hij weigeren mee te werken, en kan hij een melding doen bij de FIU-Nederland.
Contant geld kun je vergeten. Notarissen nemen volgens hun beroepsregels geen contante bedragen aan boven € 2.500, en contante betalingen van € 10.000 of meer moeten ze melden bij de FIU-Nederland.
Verkoop je tegelijk je huidige huis en gebruik je de overwaarde, regel dan dat de afrekening van die verkoop op tijd bij de notaris van je aankoop ligt. Valt de verkoop later dan de aankoop, vraag je adviseur dan hoe het gat wordt overbrugd.
Geld van je ouders
Een schenking leg je vast in een schenkingsovereenkomst, en je bewaart de afschriften van de overboeking. De bedragen voor 2026:
- jaarlijks belastingvrij van ouders aan een kind: € 6.908;
- eenmalig verhoogd, als je tussen de 18 en 40 bent: € 33.129, vrij te besteden, dus ook aan een huis.
Een aparte, hogere vrijstelling voor de eigen woning bestaat sinds 1 januari 2024 niet meer. Schenken je ouders meer dan de vrijstelling, dan doe je aangifte schenkbelasting, en die aangifte wil de notaris zien.
Is het een lening, dan hoort er een leningsovereenkomst bij. De rente en aflossing aan je ouders zijn een vaste last, en je adviseur neemt ze mee in de berekening.
Op de dag van de overdracht
Je eigen geld moet vóór de overdracht op de derdengeldenrekening van de notaris staan; de notaris stuurt je vooraf een afrekening met het bedrag. Je neemt je originele identiteitsbewijs mee. Daarna teken je de leveringsakte en de hypotheekakte. Hoe dat in het hele traject past, staat in Een huis kopen, stap voor stap.
Veelgestelde vragen
Ik heb mijn bankafschriften al aan de bank gegeven. Waarom wil de notaris ze ook?
Omdat de notaris onder de Wwft een eigen onderzoeksplicht heeft, los van de bank. Hij moet zelf vaststellen dat je geld uit een legale bron komt.
Hoe oud mag het taxatierapport zijn?
Bij NHG hooguit 6 maanden vanaf de waardepeildatum, en het moet gevalideerd zijn. Andere geldverstrekkers hanteren vaak vergelijkbare eisen; vraag het je adviseur.
Wanneer heb ik een bouwkundig rapport nodig voor de hypotheek?
Bij NHG als de taxateur achterstallig onderhoud vindt dat snel hersteld moet worden en meer dan 10% van de marktwaarde kost, of als hij meer onderzoek nodig vindt. Los daarvan is een eigen keuring bij een huis verstandig.
Wat gebeurt er als ik de herkomst van mijn geld niet kan aantonen?
Dan mag de notaris niet meewerken aan de overdracht, en kan hij een melding doen bij de FIU-Nederland. Verzamel het bewijs daarom vroeg, zeker bij een erfenis, beleggingen of geld uit het buitenland.
Kan ik mijn eigen geld contant inbrengen?
In de praktijk niet. Notarissen nemen geen contante bedragen aan boven € 2.500.
Bronnen
- NHG: Voorwaarden en normen 2026-1 (werkgeversverklaring, IKV, BKR, taxatie, bouwkundig rapport, erfpachtcanon, bouwdepot; geraadpleegd 27 oktober 2026)
- Wet ter voorkoming van witwassen en financieren van terrorisme (Wwft) (artikelen 1, 1a, 3, 5 en 8; geraadpleegd 27 oktober 2026)
- KNB: Cliëntenonderzoek en meldplicht in het notariaat (versie maart 2022)
- Belastingdienst: Tot welk bedrag is een schenking belastingvrij? (bedragen 2026; geraadpleegd 27 oktober 2026)